SUN’IY INTELLEKTDA KONTRAST VA QARSHILIK MODELLARI: ANTONIMIYaNING KOGNITIV ASPEKTI - A.A.Xasanov (University Research Base, 2025)
Mazkur maqolada sun’iy intellekt modellarining antonimiyani anglash, kontekstda qayta ishlash va kognitiv jihatdan modellash imkoniyatlari tahlil qilingan. Antonimiya inson ongidagi ma’no tuzish jarayonida semantik qarshilikni anglatadi va tilning universal kategoriyalaridan biri sifatida namoyon bo‘ladi. Tadqiqotda korpusli tahlil, transformer modellar (GPT, BERT, ROBERTA) ishtirokidagi embedding tahlillari hamda inson ekspertlar bahosi orqali SIning antonim juftliklarni tanish qobiliyati o‘rganildi. Natijalar modellarning an’anaviy juftliklar bilan samarali ishlayotganini, ammo metaforali, baholovchi va madaniy kontrastlarda muvaffaqiyatsizlikka uchrayotganini ko‘rsatdi. Maqolada antonimiyani modellashda kontekstual sezgirlik, semantik baholash va insoniy intuitsiyani hisobga olish zarurligi ta’kidlanadi.