TOHIR MALIK ASARLARIDAGI FANTASTIK MAVZULAR TALQINI - Hamdamova, Shamshoda (University Research Base, 2025)
Ushbu maqolada fantastik adabiyotdagi mavzularning Tohir Malik asarlaridagi badiiiy ifodasi haqida fikr yuritiladi. Adabiyotshunos olima R. Ibrohimova ilgari surgan o‘n sakkizta fantastik mavzularning adib ijodidagi talqini tahlilga tortiladi. Uzoq umr ko‘rish, regeniratsiya, anabioz, Kelajakka sayohat qilish vositasi sifatida robotlar, androidlar, kiborglar, sun’iy zakovat, o‘zga sayyoraliklar, fazoviy sayohatlar, samoviy urushlar, miyani almashtirish, o‘zga sayyoralik mavjudodlar bilan еrda, fazoda muloqotga kirishish, mutantlar, monstrlar, tarixiy-ilmiy fantastika, telepatiya, masofadagi voqelik singari fantastik mavzular yozuvchining “Xning xatarli kashfiyoti”, “Gulliverning xatosi”, “Alvido Otello”, “Sadoqat”, “Qora farishta”, “Xizr suvi” hikoyalari hamda “Falak”, “Ov”, “Davron”, “Devona”, “Zaharli g‘ubor” (Baxtiyor Hoshimxo‘jayev bilan hammualliflikdagi) qissalari misolida yoritib beriladi. “Alvido, Otello” hikoyasida Shekspirning “Otello” tragediyasini sahnada XX asr aktyorlarining kiber egizaklari, ya’ni insonsimon androidlar ijro qiladi. Ushbu hikoyada Hidoyatovdagi san’atkorona mahorat kiber egizakda yo‘qligi voqeasi orqali odam yaratish insonning emas Allohning ishi ekanligi g‘oyasi kelajak mavzusi vositasida ilgari surilgan. “Gulliverning xatosi” hikoyasida sun’iy bo‘lsa-da idrok, fahm-farosat va hattoki his-tuyg‘u berilgan biorobotlar yangi urushlarga sababchi bo‘lmaslik uchun, farzandlari ham urush balosini tortmasliklari uchun avlod qoldirishdan ongli ravishda voz kechadilar, ya’ni, robotlar, androidlar kelajakda insonlar darajasida fikrlay olishlari mumkinligi fantastik tarzda bashorat etiladi. Maqolada Tohir Malik ijodi orqali sun’iy intellekt va biorobotexnikaning bugungi kundagi rivoji bundan ellik yil avvalgi badiiy fantaziya bilan qiyoslab ilm-fandagi kashfiyotlar rivoji uchun fantastikaning qay darajada ahamiyatli ekanligi masalasi tadqiq qilingan.